Pháp luật hiện hành không quy định một loại giấy phép riêng mang tên “Giấy phép kinh doanh dịch vụ lưu trú”. Vậy kinh doanh dịch vụ lưu trú cần giấy phép gì? Mở homestay, khách sạn hoặc resort cần chuẩn bị những giấy tờ nào? Những quy định mới về kinh doanh lưu trú năm 2026 có gì đáng chú ý? Trong bài viết này, Công ty luật SIGLAW sẽ phân tích chi tiết các loại giấy phép, điều kiện pháp lý và thủ tục cần thực hiện để giúp nhà đầu tư đưa cơ sở lưu trú vào hoạt động đúng quy định và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý.
Kinh doanh dịch vụ lưu trú cần giấy phép gì?
Trong những năm gần đây, cùng với sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ của ngành du lịch, nhu cầu đầu tư vào các loại hình dịch vụ lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ, homestay, căn hộ du lịch, biệt thự du lịch và resort ngày càng gia tăng. Đây được xem là một trong những lĩnh vực có tiềm năng sinh lời hấp dẫn, đặc biệt tại các địa phương có thế mạnh về du lịch và nghỉ dưỡng.
Trên thực tế, không ít cơ sở lưu trú đi vào hoạt động khi chưa hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý hoặc chưa đáp ứng các điều kiện kinh doanh theo quy định. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc gặp khó khăn trong quá trình vận hành và mở rộng kinh doanh.
Căn cứ khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017, tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải đáp ứng các điều kiện gồm: (i) có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; (ii) đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự, an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và an toàn thực phẩm; (iii) đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ phục vụ khách du lịch. Vì vậy, trước khi đưa cơ sở lưu trú vào hoạt động, nhà đầu tư cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ và giấy chứng nhận tương ứng.
Nhìn chung, các giấy phép và giấy chứng nhận cần phải có khi kinh doanh dịch vụ lưu trú bao gồm:
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh;
- Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự;
- Hồ sơ, giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện về phòng cháy và chữa cháy theo quy định;
- Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (nếu có kinh doanh dịch vụ ăn uống);
- Hồ sơ về môi trường (nếu thuộc trường hợp phải thực hiện);
- Quyết định công nhận hạng cơ sở lưu trú du lịch (nếu cơ sở có nhu cầu xếp hạng sao).
Mức độ và số lượng giấy phép cụ thể sẽ phụ thuộc vào loại hình lưu trú, quy mô hoạt động và các dịch vụ đi kèm của từng cơ sở.
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh
Đây là điều kiện pháp lý đầu tiên và bắt buộc đối với mọi cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú. Theo Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh trước khi tiến hành hoạt động kinh doanh.
Tùy thuộc vào quy mô hoạt động, nhà đầu tư có thể lựa chọn thành lập doanh nghiệp hoặc đăng ký hộ kinh doanh. Khi đăng ký ngành nghề kinh doanh, cơ sở lưu trú thường đăng ký mã ngành 5510 – Dịch vụ lưu trú ngắn ngày theo Theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam.
Đối với doanh nghiệp, hồ sơ được nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh. Đối với hộ kinh doanh, việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ được thực hiện theo cơ chế phân cấp mới của chính quyền địa phương từ ngày 01/7/2025. Thời gian xử lý hồ sơ thông thường là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Việc được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh là cơ sở pháp lý để thực hiện các thủ tục tiếp theo liên quan đến an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và các điều kiện kinh doanh chuyên ngành khác.
Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự
Kinh doanh dịch vụ lưu trú là ngành nghề thuộc danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự. Căn cứ Điều 3 và Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 56/2023/NĐ-CP, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trú du lịch và các cơ sở cho thuê lưu trú thuộc đối tượng phải đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự trước khi hoạt động.
Sau khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, cơ sở lưu trú phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự tại cơ quan Công an có thẩm quyền. Hồ sơ thường bao gồm văn bản đề nghị cấp giấy chứng nhận, tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của cơ sở và giấy tờ liên quan đến người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự.
Theo Điều 23 Nghị định 56/2023/NĐ-CP, thời hạn giải quyết hồ sơ thông thường là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Sau khi được cấp giấy chứng nhận, cơ sở lưu trú có trách nhiệm duy trì các điều kiện về an ninh, thực hiện khai báo lưu trú và phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình hoạt động.
Điều kiện về phòng cháy và chữa cháy
Bên cạnh điều kiện về an ninh, trật tự, phòng cháy và chữa cháy là một trong những yêu cầu quan trọng nhất đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ lưu trú. Khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017 cũng xác định việc đáp ứng điều kiện về phòng cháy chữa cháy là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cơ sở lưu trú du lịch.
Tùy thuộc vào quy mô và tính chất công trình, cơ sở lưu trú có thể phải thực hiện thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy chữa cháy, nghiệm thu công trình hoặc đáp ứng các điều kiện an toàn phòng cháy chữa cháy theo quy định của Luật Phòng cháy và chữa cháy, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy cùng các nghị định hướng dẫn thi hành.
Chủ cơ sở phải bảo đảm công trình có hệ thống báo cháy, chữa cháy, lối thoát hiểm, phương án chữa cháy và lực lượng phòng cháy chữa cháy cơ sở theo quy định. Việc không đáp ứng các điều kiện này có thể dẫn đến việc không được đưa công trình vào sử dụng hoặc bị xử lý vi phạm hành chính trong quá trình hoạt động.
Các giấy phép và thủ tục bổ sung khác
Ngoài các giấy phép bắt buộc nêu trên, tùy thuộc vào loại hình kinh doanh và phạm vi hoạt động, cơ sở lưu trú có thể phải thực hiện thêm một số thủ tục pháp lý khác.
Đối với khách sạn, resort hoặc cơ sở lưu trú có phục vụ ăn uống, chủ cơ sở phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Trong nhiều trường hợp, cơ sở phải được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm trước khi đưa dịch vụ ăn uống vào hoạt động.
Đối với các dự án có quy mô lớn hoặc có tác động đến môi trường, nhà đầu tư có thể phải thực hiện thủ tục môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, bao gồm đăng ký môi trường hoặc thực hiện các nghĩa vụ môi trường khác tùy từng trường hợp cụ thể.
Ngoài ra, theo Điều 50 Luật Du lịch 2017, cơ sở lưu trú du lịch có quyền tự nguyện đăng ký xếp hạng sao. Việc được công nhận hạng từ 1 sao đến 5 sao không phải là điều kiện bắt buộc để hoạt động kinh doanh nhưng là lợi thế lớn trong hoạt động quảng bá, tiếp thị và thu hút khách hàng, đặc biệt đối với các khách sạn, resort và khu nghỉ dưỡng cao cấp.
Như vậy, để kinh doanh dịch vụ lưu trú hợp pháp, nhà đầu tư cần chuẩn bị đồng bộ nhiều loại giấy phép và điều kiện khác nhau thay vì chỉ xin một giấy phép duy nhất. Việc xác định đúng các thủ tục cần thực hiện ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.
Lưu ý và rủi ro khi thiếu giấy phép kinh doanh dịch vụ lưu trú
Nhiều cá nhân, doanh nghiệp cho rằng chỉ cần có địa điểm kinh doanh và khách hàng là có thể đưa cơ sở lưu trú vào hoạt động. Tuy nhiên, kinh doanh dịch vụ lưu trú là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chịu sự quản lý chặt chẽ của nhiều cơ quan nhà nước. Việc không đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý hoặc thiếu một trong các giấy phép bắt buộc có thể dẫn đến những rủi ro đáng kể về tài chính, hoạt động kinh doanh và uy tín của cơ sở.
Mức xử phạt đối với cơ sở lưu trú hoạt động không đủ điều kiện
Theo khoản 7 Điều 10 Nghị định 45/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP), hành vi kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch nhưng không đáp ứng các điều kiện quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 49 Luật Du lịch 2017 có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với cá nhân.
Đối với tổ chức, mức phạt có thể gấp đôi theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính. Ngoài hình thức phạt tiền, cơ sở vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh từ 01 đến 03 tháng và buộc nộp lại khoản lợi nhuận bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Đối với điều kiện về an ninh, trật tự, cơ sở lưu trú hoạt động khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự có thể bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân, đồng thời có nguy cơ bị đình chỉ hoạt động theo quy định của pháp luật.
Ngoài ra, trong quá trình hoạt động, cơ sở lưu trú còn phải thực hiện nghĩa vụ khai báo lưu trú, quản lý thông tin khách lưu trú và chấp hành chế độ báo cáo theo quy định. Việc không khai báo hoặc khai báo không đầy đủ thông tin khách lưu trú có thể bị xử phạt từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng tùy tính chất và mức độ vi phạm.
Lưu ý điều kiện pháp lý trước khi đầu tư
Trên thực tế, nhiều dự án khách sạn, homestay hoặc resort gặp khó khăn ngay từ giai đoạn triển khai do nhà đầu tư chưa kiểm tra đầy đủ tính pháp lý của địa điểm kinh doanh. Một số trường hợp phổ biến bao gồm xây dựng trên đất không phù hợp mục đích sử dụng, công trình không đáp ứng điều kiện phòng cháy chữa cháy, không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận an ninh trật tự hoặc không đáp ứng các yêu cầu về môi trường.
Do đó, trước khi thuê hoặc mua địa điểm để kinh doanh lưu trú, nhà đầu tư nên tiến hành rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý liên quan đến quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng, quy hoạch, điều kiện phòng cháy chữa cháy và các giấy tờ liên quan khác. Việc kiểm tra ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và hạn chế nguy cơ phải cải tạo hoặc ngừng hoạt động sau khi đã đầu tư.
Lưu ý đối với mô hình homestay tại khu vực nông thôn
Mô hình homestay ngày càng phổ biến tại các địa phương phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều chủ cơ sở nhầm tưởng rằng homestay là hoạt động cho thuê nhà ở đơn thuần nên không cần đăng ký kinh doanh hoặc đáp ứng điều kiện kinh doanh lưu trú.
Thực tế, nếu hoạt động homestay có mục đích kinh doanh và cung cấp dịch vụ lưu trú cho khách du lịch thì vẫn phải tuân thủ các quy định của Luật Du lịch 2017 và các quy định liên quan về đăng ký kinh doanh, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy và nghĩa vụ khai báo lưu trú.
Lưu ý đối với tàu thủy lưu trú du lịch
Đối với tàu thủy lưu trú du lịch, ngoài các điều kiện chung áp dụng cho cơ sở lưu trú, chủ đầu tư còn phải đáp ứng các quy định chuyên ngành liên quan đến giao thông đường thủy nội địa, đăng kiểm phương tiện, an toàn hàng hải, cứu hộ cứu nạn và bảo đảm an toàn cho hành khách.
Đây là loại hình kinh doanh có mức độ rủi ro cao nên thường chịu sự kiểm tra chặt chẽ của nhiều cơ quan quản lý nhà nước khác nhau. Việc không đáp ứng các điều kiện chuyên ngành có thể dẫn đến việc không được phép khai thác hoặc bị đình chỉ hoạt động.
Lưu ý đối với bãi cắm trại du lịch
Theo Điều 48 Luật Du lịch 2017, bãi cắm trại du lịch cũng được xác định là một loại hình cơ sở lưu trú du lịch. Vì vậy, chủ đầu tư không chỉ cần đăng ký kinh doanh mà còn phải bảo đảm các điều kiện tối thiểu về hạ tầng, vệ sinh môi trường, an toàn cho khách lưu trú, trang thiết bị y tế sơ cứu và các phương án xử lý tình huống khẩn cấp.
Đặc biệt, đối với các khu cắm trại nằm trong khu vực rừng, ven biển hoặc vùng núi, cần nghiên cứu kỹ các quy định về môi trường, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn và quản lý đất đai trước khi triển khai dự án.
Có thể thấy rằng, rủi ro lớn nhất đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ lưu trú không nằm ở thủ tục xin giấy phép ban đầu mà nằm ở việc duy trì các điều kiện kinh doanh trong suốt quá trình hoạt động. Vì vậy, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần chủ động rà soát tính pháp lý của dự án, hoàn thiện đầy đủ giấy phép cần thiết và thường xuyên cập nhật các quy định mới để bảo đảm hoạt động kinh doanh ổn định, an toàn và bền vững.
Kinh doanh dịch vụ lưu trú là lĩnh vực có tiềm năng phát triển lớn trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, đây cũng là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chịu sự quản lý của nhiều quy định pháp luật khác nhau. Do đó, trước khi đưa khách sạn, nhà nghỉ, homestay, resort hoặc các loại hình lưu trú khác vào hoạt động, nhà đầu tư cần xác định chính xác những giấy phép và điều kiện pháp lý phải đáp ứng.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp cơ sở lưu trú hoạt động hợp pháp mà còn tạo lợi thế trong quá trình quảng bá, thu hút khách hàng, đăng ký xếp hạng sao, hợp tác với các nền tảng đặt phòng trực tuyến và mở rộng hoạt động kinh doanh trong tương lai.
Nếu Quý khách hàng đang có kế hoạch mở khách sạn, homestay, nhà nghỉ, resort hoặc cần tư vấn về các loại giấy phép, điều kiện và thủ tục kinh doanh dịch vụ lưu trú, Công ty luật Siglaw sẵn sàng hỗ trợ rà soát điều kiện pháp lý, chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục trọn gói, giúp Quý khách tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý trong quá trình đầu tư và vận hành dự án.
Trụ sở chính tại Tp. Hà Nội: Số 44/A32 – NV13, Khu A Geleximco, Đường Lê Trọng Tấn, Phường Tây Mỗ, Tp. Hà Nội.
Chi nhánh tại miền Nam: Số 103 – 105, Đường Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Hồ Chí Minh.
Chi nhánh miền Trung: VIFC DN – Tòa nhà ICT Công viên Phần mềm số 2, Đường Như Nguyệt, Phường Hải Châu, Đà Nẵng
Email: vp@siglaw.com.vn
Hotline: 0961 366 238
Facebook: https://www.facebook.com/hangluatSiglaw
